अर्थ जर्नल
अमेरिकी राष्ट्रपति डनल्ड ट्रम्पले मंगलबार राति ठूलो सैन्य कारबाहीका लागि तोकिएको समयसीमा सकिनु केही घण्टाअघि इरानमाथिको आक्रमण दुई हप्ताका लागि स्थगित गर्न सहमति जनाएका छन्। यसअघि इरानले हर्मुज जलसन्धि नखोलेमा इरानी नागरिक पूर्वाधारमा “विनाशकारी हमला” गर्ने धम्की अमेरिकाले दिएको थियो। यो कूटनीतिक सफलतासँगै अमेरिकी शेयर बजारको फ्युचर्समा तीव्र वृद्धि देखिएको छ भने तेलको मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ।
यस तनावलाई कम गर्न पाकिस्तानले अन्तिम क्षणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्यो। एनबीसी न्युज (NBC News) का अनुसार, राष्ट्रपति ट्रम्प “दुई हप्ताका लागि बमबारी र आक्रमण स्थगित गर्न” सहमत भएका हुन्, तर यो सम्झौता इरानले हर्मुजको साँघुरो समुद्री मार्ग पुनः खोल्ने सर्तमा मात्र लागू हुनेछ। तेहरानले पनि यो प्रस्ताव स्वीकार गर्दै आगामी दुई हप्तासम्म आफ्नो सशस्त्र सेनासँग समन्वय गरी समुद्री यातायातलाई सुरक्षित मार्ग दिने र आफूमाथि आक्रमण नभएसम्म सैन्य कारबाही रोक्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
यो सम्झौता मुख्यतः पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शेहबाज शरिफको प्रयासले सम्भव भएको हो, जसले केही घण्टाअघि मात्र ट्रम्पलाई पछि हट्न सार्वजनिक रूपमा आग्रह गरेका थिए। ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोशल’ मा लेख्दै इरानले एक १०-बुँदे शान्ति प्रस्ताव पेस गरेको र त्यसलाई “वार्ताको व्यावहारिक आधार” मान्न सकिने बताएका छन्। दुवै पक्षबीच औपचारिक शान्ति वार्ता आउँदो शुक्रबार इस्लामाबादमा सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ, जहाँ अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जे.डी. भान्सले गर्ने सम्भावना छ। दिनको सुरुमा ट्रम्पले “आज राति एउटा सम्पूर्ण सभ्यता नष्ट हुनेछ” भन्दै दिएको धम्कीले विश्वभर निन्दा निम्त्याएको थियो, जसलाई एनपीआर (NPR) ले विस्तृतमा रिपोर्ट गरेको थियो।
शेयर बजारमा ठूलो उछाल
युद्ध टरेको खबरले वित्तीय बजारमा तुरुन्तै राहतको सञ्चार गर्यो। एस एन्ड पी ५०० फ्युचर्स २.५ प्रतिशतभन्दा बढीले बढ्यो भने डाउ फ्युचर्समा करिब १,००० अंकको उछाल आयो। नास्डाक १०० फ्युचर्स पनि करिब ३ प्रतिशतले माथि पुगेको छ। ब्लुमबर्ग (Bloomberg) का अनुसार, नियमित सत्रमा १.२ प्रतिशतसम्म घटेको बजारले कारोबार बन्द हुँदासम्म ती सबै नोक्सान रिकभर गरेको थियो। ऊर्जा बजारमा झनै व्यापक उतारचढाव देखियो; अमेरिकी कच्चा तेल (WTI) १५ प्रतिशतले घटेर ९६.२७ डलर प्रति ब्यारेलमा झर्यो, जुन दिनभरिको उच्च विन्दु ११७ डलर थियो। त्यस्तै, ब्रेन्ट क्रुड १४.४ प्रतिशतले घटेर ९३.४८ डलर पुगेको एसोसिएटेड प्रेस (AP) ले जनाएको छ।
लगानीकर्ताहरू सुरक्षित लगानीतर्फ आकर्षित हुँदा सुनको मूल्य २.५ प्रतिशत र चाँदी ४.६ प्रतिशतले बढेको लोकल १० (Local 10) ले रिपोर्ट गरेको छ। यो उत्साह प्रशान्त महासागर पारिसम्म फैलियो, जहाँ जापानको निक्केई ४ प्रतिशतभन्दा बढी र दक्षिण कोरियाको कोस्पी ६ प्रतिशतले वृद्धि भयो। यति हुँदाहुँदै पनि विश्लेषकहरूले सावधानी अपनाउन आग्रह गरेका छन्।पीबीएस न्युजआवर (PBS NewsHour) का अनुसार इजरायली अधिकारीहरू अझै सशंकित छन्। यदि इरानले हर्मुज जलसन्धि तुरुन्तै खुला नगरेमा यो सफलता जुनसुकै बेला भत्किन सक्ने उनीहरूको चेतावनी छ। फेब्रुअरी अन्त्यदेखि सुरु भएको यो युद्धले हजारौंको ज्यान लिइसकेको सन्दर्भमा अबको दुई हप्ते कूटनीतिले स्थायी समाधान दिन सक्छ कि सक्दैन भन्ने विषय अझै गहिरो अनिश्चितताकै घेरामा छ।
